^ Ir arriba

Mapa TurísticoMapa-Gondomar

 

1.Ribeira e Xunqueiras do Río Miñor

Atópase na parroquia de Borreiros. A enseada do Miñor é unha zona natural recoñecida na Rede Europea de Espazos Protexidos "Red Natura 2000" que compartimos cos veciños concellos de Nigrán e Baiona. As xunqueiras existentes constitúen un excelente refuxio para as aves acuáticas migratorias que visitan este humidal. Patos, ánades, garzas, garcetas e unha grande variedade de limícolas pódense observar nun espazo que ten continuidade nas ribeiras do río Miñor.

 

2.Castro de Pedramoura

Atópase na parroquia de Borreiros, no lugar de Balada. Consta dunha acrópole no seu lateral sur sobre a que parece que existiu un torreón defensivo e dúas terrazas con pequena pendente que se extende cara ao norte. Conserva a muralla defensiva e un foso co mesmo fin defensivo na cara sur, así como parapetos de terra no seus laterais leste e oeste. Este castro está situado nun lugar privilexiado con inmellorables vistas sobre o Val  Miñor e a ría de Baiona.

 

3.Igrexa de Santa Baia

Atópase na parroquia de Donas, no lugar de Barcalla. Podemos datar a súa construción a finais do século XII e realizáronse reconstrucións e engadidos a finais do século XVIII e principios do XIX. O seu estilo é románico con transformacións. A súa planta é basilical cun ábside rectangular. Foi a antiga igrexa do monasterio feminino de Doas durante a Baixa Idade Media.

4.Cruceiro do Lugar do Acordo

Atópase na parroquia de Mañufe, no lugar de Texosa.Desde a segunda metade do s. XVIII as 18 parroquias do val están integradas no Concello ou Partido do Val Miñor. No século XVIII e comezos do século XIX dirixía o Concello un Procurador Xeral que era elixido o primeiro de xaneiro de cada ano, ao mediodía, ao saír da misa. Este acto realizábase ao pé do Cruceiro de Mañufe, que era tamén a sede do concello; por iso chámase o “Lugar do acordo”

 

5.Ponte Romana de Mañufe

Atópase na parroquia de Mañufe, no lugar de lameiro. De orixe e tipoloxía aparentemente romanas, foi obxecto de reconstrución en épocas medievais. As sucesivas modificacións foron importantes, como o demostra que un pergamino con inscricións, das que se deduce a data de 1140 d.C., estivese investido así como a característica de alzado de dobre vertente. Podemos pois deducir que esta ponte é bastante anterior á da Ramallosa. Outra pista pode ser que as pontes romanas non adoitaban localizarse nas desembocaduras dos ríos (localización propia da Idade Media) senón máis ben río arriba, o que parece corrobora a súa datación romana.

6.Estación Paleolítica de Chan do Cereixo

Atópase na parroquia de Mañufe, no lugar de Portavedra. Xunto ás Gándaras de Budiño en Porriño é a estación máis importante do Baixo Miño. Recolléronse unhas duascentas pezas talladas de cuarcita (maioritariamente machetas de man de talla bifacial e utensilios cortadores) e tamén grande número de lascas pertencentes ao paleolítico inferior.

7.Pazo da Escola

Atópase na parroquia de Mañufe, no lugar de Moreira. Fundado por don Policarpo de Mendoza, nacido en Baiona en 1706. Foi Deán da Catedral de Santiago. Morreu en 1794 e foi sepultado na mesma Catedral de Compostela. Construíu tamén a casa de Baiona coñecida como “Casa de Mendoza” ou “Casa do Deán” na Praza de Pedro de Castro. Ten planta en forma de U coa particularidade de que apenas está desenvolvida a súa á sur debido a un impedimento físico:o camiño, hoxe asfaltado, xunto ao que se atopa. Actualmente está restaurado e funciona como casa rural e restaurante.

8.Pazo do Conde de Gondomar

Atópase na parroquia de Gondomar, no lugar de Bade. É o principal edificio artístico do municipio e foi declarado ben de interese cultural con categoría de monumento. A súa orixe crese que data da idade media. No s XVI foi morada de García de Sarmiento, Correxidor de Granada e Capitán Xeral de Canarias.

Pero a historia do pazo vai ligada intimamente ao seu fillo primoxénito, Diego Sarmiento de Acuña, defensor de Baiona fronte ao pirata Drake, embaixador da corte de Londres e a quen Felipe II  lle concedeu o título de Conde de Gondomar en 1617.

Este acometerá grande parte da obra hoxe conservada: os dous corpos laterais, a capela actual, a terraza, a balconada condal, a escalinata e as murallas. Nesta centuria (1665) o Val Miñor foi invadido polas tropas portuguesas que destruíron as riquezas do Pazo Na seguinte, quedou prácticamente reducido ás paredes por mor dun incendio.

Coa súa restauración, baixo condicionantes dunha estética neoclásica, correu, o entón Conde de Gondomar, Gonzalo Fernández de Acuña e Álvarez de Asturias que emparentara coa familia Sarmiento.

O máis característico do conxunto arquitectónico do pazo, realizado nunha excelente sillería, é o seu aspecto severo e castrense. A estrutura componse dun sistema de bloques que se engaden a un núcleo central moi simple que xa existía na época  de García Sarmiento.

A fachada principal, de tres pisos, está orientada ao norte; no piso baixo atópase un soportal lintelado, con base  e capiteis renacentistas e no terceiro leva un frontón curvilíneo, que contén no seu interior un escudo coas armas dos Sarmiento e Acuña, rematada cunha coroa condal voada. A fachada sur parece que correspondería á parte máis antiga do pazo e consta dun corpo central e dous laterais. A cuberta central é a catro augas e as laterais a tres. Encostada ao seu costado occidental levántase a pequena capela, cun arco de medio punto e un óculo como únicos elementos decorativos da fachada principal, e cuxa orixe debe remontar ao s XVII.

No seu interior gárdase, segundo a tradición, os restos dos mártires católicos Tomás Maxfildeo e de San Abudio, cuxas reliquias foron traídas desde Londres por D. Diego García Sarmiento “Conde de Gondomar”.

Como curiosidade podemos citar que foi un dos lugares de rodaje da famosa serie de Televisión Española “Os pazos de Ulloa”.

9.Acueducto de O Bravo

Atópase na parroquia de Gondomar, no lugar de O Bravo. Sobre unha rocha localizada nas proximidades do seu percorrido aparece unha inscripción que reza “A JUAN PSE ANO DE 1696” co que podemos afirmar que a obra remóntase ao século XVII. Salva as augas do río Vilaza e forma parte da canle de regadío que, desde o seu inicio en Vilaza, alcanzaba as terras do Pazo de Baludio en Mañufe. Actualmente en desuso destaca a conformación das bóvedas laterais con arcos de tipo conopial (s. XVII).

 

10.Igrexa de San Bieito.

Atópase na parroquia de Gondomar, no lugar de Ripote. Templo de San Bieito de Gondomar, inicialmente medieval foi reedificado en estilo neogótico historicista con influencias do estilo oxival no século XIX. Ten planta de cruz latina con arco de medio punto peraltado na portada.

11.Ponte das Ánimas

Atópase na parroquia de Gondomar, no lugar de Sequeiros. Situado en pleno centro de Gondomar, serve para comunicarse co lugar de Paradela, a súa construción data aproximada do s. XVI. A súa concepción simple, as súas proporcións e o seu trazado destacan a fermosura do monumento, único dentro do concello. Construído en sillería de granito de labrado tosco con planta de trazado recto e planos laterais paralelos.

 

12.Estatua de D.Diego Sarmiento de Acuña

Atópase na parroquia de Gondomar. D.Diego Sarmiento de Acuña, I Conde do Gondomar. Considerado como un dos mellores diplomáticos españois de todos os tempos.

13.Parque da Coelleira

Atópase na parroquia de Gondomar, na propia vila de Gondomar. Situado á beira do río Miñor por onde discorre un fermoso paseo. Existe unha zona de atraccións para as nenas e nenos e lévanse a cabo nel algunhas das actuacións que forman parte da programación estival do concello.

14.Mirador de San Antoniño

Atópase na parroquia de Couso, no lugar de A Fraga. Situado no alto do monte co mesmo nome, preto do límite co Concello de Tomiño. Vistas espectaculares do Val Miñor. De fácil acceso desde a estrada que une Gondomar con Tui.

15.Igrexa de San Miguel      

Atópase na parroquia de Peitieiros, no lugar de Peroleira. Reconstruída posiblemente no século XVIII sobre outra de orixe románica datada no século XII. De influencias románicas con engadidos modernos e restauración de certo influxo barroco. Planta de cruz latina con pseudocruceiro.

16.Curro de Morgadáns

Atópase na parroquia de Morgadáns, no lugar de Murxido. Nas ladeiras do Monte Galiñeiro, como noutros lugares de Galicia, mandas de cabalos salvaxes xestionadas polas comunidades de veciños viven durante todo o ano. A finais da primavera celébranse os típicos Curros ou 'Rapa das bestas', nos que estes veciños soben ao monte para traer as mandas, clasificar os animais e marcalos nunha loita entre o home e a besta. Os cabalos salvaxes son levados desde o monte ata o curro, onde a xente nova córtanlles as crinas e marcan os poldros. As voces dos mozos, os rinchos... fan deste tipo de acontecementos algo inesquecible.

 

17.Mámoas do Chan do Prado

Atópase na parroquia de Morgadáns, no lugar de Prado. Situadas en Prado, próximo á capela de San José. Nesta estación datada no período Neolítico ou Calcolítico, foron descubertas seis mámoas, todas elas profanadas e nalgún caso destruídas como consecuencia do intento de facerse cun hipotético tesouro existente en tales enterramentos.

18.Estación Rupestre Tomada de Xacobe

Atópase na parroquia de Morgadáns, no lugar de Vilas. Chégase a ela seguindo o camiño que une Prado con Vincios, pasando ao pé do Galiñeiro á marxe esquerda, a súa catalogación corresponde á Idade de Bronce. Dos gravados existentes destacan dous con numerosas cazoletas e círculos concéntricos

19.Estación Rupestre de Fonte da Prata

Atópase na parroquia de Morgadáns, no lugar de Vilas. Sitúase a pouca distancia da estación de Tomada de Xacobe e na marxe contraria do camiño de Prado a Vincios, na ladeira do Monte Galiñeiro no seu tramo máis sudoccidental. Atopamos cinco petróglifos.

20.Senda dos Cotos               

Atópase na parroquia de Chain.

21.Pazo de Villarés

Atópase na parroquia de Vilaza, no lugar de Villarés. Foi construído no século XVIII. Presenta muros de mampostería con perpiaño nalgúns lugares destacados (recunchos, recercados dos ocos, etc.). Posúe dúas grandes solainas, unha en cada planta, con arcadas. Tiña unha torre, hoxe desaparecida. Conserva o remate almenado. Destaca os brasóns da portada e un fermoso pombal circular realizado en pedra. Non tiña capela, senón oratorio no interior. Foi restaurado, hai uns trinta anos, destinando os dous pisos a vivenda.

22.Pazo de Pampillón

Atópase na parroquia de Vilaza, no lugar de Pampillón. Construído no século XVII. A súa biblioteca foi incendiada no 1665 durante a guerra con Portugal. Muros de perpiaño. Conserva practicamente a distribución interior orixinal. Podemos destacar as grandes chemineas e o portón de acceso de elegante traza, así como os monumentais brasóns. Posúe un gran hórreo (Canizo) e dous enormes lagares que indican que foi unha poderosa casa agrícola. Outros elementos a destacar son o corredor do patio de armas e a escalinata da fachada oeste, así como o xardín, que inclúe especies traídas de América e ten ungrande interese botánico, e tamén a mina de auga á que se accede por unha escaleira preto da casa.

23.Estación Rupestre e Mámoas do Monte Galiñeiro.

Atópase na parroquia de Vincios.Situada na marxe esquerda do camiño de terra que une Prado con Vincios, xustamente ao oeste do Monte Galiñeiro. Esta importante estación rupestre contén unha considerable cantidade de importantes petróglifos entre os que destaca un gravado constituído por un gran número de representacións de armas, entre as que destacan as alabardas, puñalis e escudos. Nalgúns casos a figura representada excede os dous metros.

 

Descarga do Mapa Turístico do Concello de Gondomar (381KB)documentopdf

Descarga do Mapa Turístico do Concello de Gondomar con imaxes (17,2 MB)documentopdf